Zaha Hadid Architects (ZHA), Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de hayata geçirilecek Baku Expo City masterplanını tasarlamak üzere seçildi. Mevcut Baku Expo Centre’ın yanında yer alan 198 hektarlık alanı kapsayan proje; konut, eğitim, kültür, ticaret, kamusal alanlar ve ulaşım altyapısını bir araya getiren yeni bir kentsel bölge olarak planlanıyor.
Bakü’nün son on yılda artan nüfusuna yanıt vermeyi amaçlayan masterplan, farklı büyüklüklerde konutların yanı sıra günlük yaşamın ihtiyaç duyduğu sosyal ve kamusal işlevleri tek bir yürünebilir kent dokusu içinde bir araya getiriyor.
Ormanların İçinde Yeni Bir Kentsel Yaşam
Zaha Hadid Architects’in tasarımında mevcut çam ormanlarının korunması projenin temel stratejilerinden biri olarak öne çıkıyor. Masterplan kapsamında alandaki yaklaşık 18 bin ağacın yüzde 92’sinin korunması hedefleniyor.
Yeni kentsel doku, birbirine bağlanan mahallelerden oluşuyor. Ağaçlarla çevrili bulvarlar, peyzaj koridorları, yaya yolları ve bisiklet rotaları; farklı mahalleleri birbirine bağlayan yeşil bir ağ oluşturuyor.
Masterplanın merkezinde ise kültür mekânları, kafeler, restoranlar ve çeşitli sosyal alanların çevrelediği geniş bir kamusal meydan bulunuyor. Bu merkezi alan hem Expo City sakinleri hem de yeni Baku Expo Centre genişlemesi ve Kongre Merkezi’ndeki etkinliklere katılan ziyaretçiler için sosyal bir buluşma noktası olarak tasarlanıyor.
Expo ve kongre alanlarını desteklemek üzere yeni bir otelin de masterplan içerisinde konumlandırılması planlanıyor. Otelin, etkinlik ziyaretçilerinin yanı sıra yakın konumdaki uluslararası havalimanını kullanan yolculara da hizmet vermesi öngörülüyor.
Bakü’nün Rüzgârları Tasarımın Bir Parçası
Projenin dikkat çeken özelliklerinden biri, Bakü’nün kendine özgü iklim koşullarının doğrudan kentsel tasarımın bir parçası haline getirilmesi.
“Havanın Şehri” olarak da anılan Bakü, kış aylarında Hazar Denizi’nden karaya doğru esen güçlü Khazri rüzgârlarının, yaz aylarında ise İran platosundan sıcak hava taşıyan Gilavar rüzgârlarının etkisi altında kalıyor.
Zaha Hadid Architects, bu koşulları dikkate alarak kapsamlı bir yaya rüzgâr konforu analizi gerçekleştiriyor. Mahallelerdeki yapıların konumlandırılması, hâkim rüzgârların hızını zemin seviyesinde azaltacak doğal bariyerler oluşturacak şekilde kurgulanıyor.
Bu yaklaşım sayesinde kamusal meydanların, yaya yollarının ve bisiklet güzergâhlarının yıl boyunca daha konforlu biçimde kullanılabilmesi hedefleniyor.
18 Bin Ağacın Yüzde 92’si Korunacak
Baku Expo City masterplanının çevresel yaklaşımının merkezinde mevcut peyzajın korunması bulunuyor. Alandaki 18 bin ağacın yaklaşık yüzde 92’sinin korunması planlanırken, kapsamlı bir orman yönetimi programıyla mevcut doğal örtünün zaman içinde gelişiminin desteklenmesi amaçlanıyor.
Yeni dikimler de mevcut ağaçların oluşturduğu gölgeleme ve rüzgâr kırıcı etkileri güçlendirecek şekilde gerçekleştirilecek. Korunan ağaç dokusu; doğal serinleme, rüzgâr tamponlama ve mikroiklim düzenlemesinin yanı sıra yeni yerleşimin ekolojik karakterinin korunmasına katkı sağlayacak.
Yeşil Çatılar ve Yenilenebilir Enerji
Masterplan kapsamında tasarlanacak tüm yeni yapılarda yeşil çatı sistemlerinin kullanılması planlanıyor. Bu sistemlerin yapıların ısıl yalıtımını güçlendirmesi ve soğutma için gereken enerji ihtiyacını azaltması hedefleniyor.
Yeşil çatılar aynı zamanda yağmur suyunun toplanması ve doğal olarak filtrelenerek yeniden kullanılması için oluşturulacak su yönetimi sisteminin bir parçası olacak. Proje bu sayede hem yağmur suyu yönetimini iyileştirmeyi hem de kentsel ısı adası etkisini azaltmayı amaçlıyor.
Yenilenebilir güneş ve rüzgâr enerjisi, pasif tasarım stratejileri, etkin su yönetimi ve düşük karbonlu malzeme kullanımı da masterplanın sürdürülebilirlik yaklaşımını tamamlıyor.
Bakü’nün Ulaşım Ağıyla Entegre Olacak
Baku Expo City’nin ulaşım bağlantıları da Bakü’nün 2030 ulaşım stratejisiyle uyumlu olacak şekilde planlanıyor. Projenin şehir merkezine, uluslararası havalimanına ve metropoliten bölgenin farklı noktalarına toplu taşıma ağı üzerinden doğrudan bağlantılar kurması hedefleniyor.
Bu kapsamda Bakikhanov–Bina–Gala demiryolu hattının geliştirilmesiyle birlikte Expo City’nin kentin genişleyen ulaşım ağına entegre edilmesi planlanıyor. Yaya ve bisiklet öncelikli iç ulaşım sistemi ise mahalleleri birbirine bağlayan alternatif bir hareketlilik ağı oluşturacak.
Konut, Kültür ve Kamusal Yaşam Aynı Masterplanda
Baku Expo City, yalnızca bir sergi ve kongre alanının genişletilmesi olarak değil, konut ve kamusal yaşamı bir araya getiren yeni bir kentsel bölge olarak ele alınıyor.
Bir yatak odalı apartmanlardan geniş aile konutlarına kadar farklı yaşam biçimlerine yönelik konut seçeneklerinin; okullar, anaokulları, yerel mağazalar ve pazarlar, kültür ve eğlence mekânları, sağlık merkezleri, spor kulüpleri ve kamusal parklarla birlikte planlanması öngörülüyor.
Zaha Hadid Architects’in masterplanı, mevcut doğal peyzajı korurken yeni yapılaşmayı iklim, ulaşım ve kamusal yaşamla bütünleştirmeyi hedefleyen uzun vadeli bir kentsel gelişim modeli ortaya koyuyor.
Baku Expo City, bu yaklaşımıyla Bakü’nün büyüyen nüfusuna yeni yaşam alanları kazandırırken, kentin doğal dokusu ve iklim koşullarıyla uyumlu, sürdürülebilir ve insan odaklı bir kent parçası oluşturmayı amaçlıyor.
https://artcolumn.com.tr
