SANATORIUM, 17 Eylül–31 Ekim 2026 tarihleri arasında Christiane Peschek’in “Anka Kuşu Kalesi” başlıklı kişisel sergisine ev sahipliği yapıyor. Sergi, dünyayı insan merkezli bir perspektifin ötesinde; hafıza biriktiren, dönüşen, çözülen ve kendini yeniden üreten canlı bir sistem olarak ele alıyor. Peschek, jeolojik süreçleri bedensel ve duygusal deneyimlerle ilişkilendirerek madde, bellek, zaman ve dönüşüm arasındaki bağlantıları araştırıyor.
Dünyanın Hafızası ve Gaia
“Anka Kuşu Kalesi”, Gaia’yı insan yerleşiminden bağımsız, sürekli dönüşüm hâlinde olan ve kendine özgü bir algı geliştiren bir sistem olarak düşünmenin yollarını araştırıyor. Bu yaklaşımda Dünya; kaybı içine alan, belleği depolayan, zamanı biçimlendiren ve yaşamı oluş ile çöküş arasındaki döngüler üzerinden yeniden üreten bir organizma olarak karşımıza çıkıyor.
Christiane Peschek, tortulaşma, sıkışma, kök salma, erozyon, duman, kül, arınma ve yenilenme gibi jeolojik süreçleri yalnızca fiziksel olgular olarak ele almıyor. Sanatçı bu süreçleri aynı zamanda duygusal ve bedensel hâllerle ilişkilendiriyor. Sergi mekânında ilerleyen ziyaretçi, depolama, parçalanma, kompostlaşma, sıkışma ve yeniden başlama gibi gezegensel süreçlerin insan bedeninde ve kolektif hafızada da karşılık bulduğunu deneyimliyor.
Peschek’in yerleştirmeleri aracılığıyla gezegensel bilinç, galerinin içinde bir mikrokozmos olarak görünürlük kazanıyor. Ritüeller, nesneler, sesler ve yazı üzerinden genişleyen mimari yapı, insanın Dünya ile kurduğu ilişkiyi yeniden düşünmeye alan açıyor.
Altı Hafta Boyunca Dönüşen Bir Sergi
“Anka Kuşu Kalesi”, tamamlanmış ve sabit bir galeri sunumu yerine, altı hafta boyunca değişen ve dönüşen bir yapı olarak kurgulanıyor. Serginin merkezinde 24 farklı yeryüzü koşulundan oluşan etkin bir döngü yer alıyor. Üst katta bulunan dört çalışma, serginin altı haftalık süreci boyunca düzenli olarak değiştirilerek döngünün bir sonraki aşamasını başlatıyor.
Bu yapı sayesinde sergi, kendi içinde hareket eden bir mikroiklime dönüşüyor. Değişen işler ve mekânsal ilişkiler, “yeryüzülük” hâlinin insan bedeni aracılığıyla fiziksel olarak deneyimlenmesini sağlıyor. Sergi boyunca madde, beden, zaman ve hafıza arasındaki sınırlar giderek geçirgenleşirken ziyaretçi, fiziksel biçimlerin dönüşümünü duyular üzerinden deneyimleyebileceği bir alana davet ediliyor.
Bedenle Deneyimlenen Bir Sergi
İki kata yayılan yerleştirme, insan bedeni ile gezegensel unsurlar arasındaki ilişkiyi doğrudan deneyim üzerinden ele alıyor. Ziyaretçiler giriş katında ayakkabılarını çıkararak kokulu küller eşliğinde ritüelistik bir arınma deneyimine katılıyor. Ardından, üzerinde “HUMAN” (İNSAN) kelimesinin yavaşça yakıldığı tütsülerin yer aldığı bir çukurun çevresinde şekillenen düşünsel bir mekâna geçiliyor.
Çok kanallı ses yerleştirmesinin eşlik ettiği bu yolculuk, ziyaretçiyi üst kata taşıyor. Burada serginin dönüşen yapısı ve genişleyen yeryüzü bilinci, farklı yerleştirmeler aracılığıyla daha geniş bir gezegensel perspektife açılıyor.
Bu yönüyle “Anka Kuşu Kalesi”, yalnızca izlenen bir sergi olmanın ötesine geçiyor; bedenle girilen, duyularla algılanan ve zaman içerisinde değişen deneysel bir alan öneriyor.
Serginin Kendi İçinde Yaşayan Döngüsü
Serginin zamansal yapısı, Peschek’in dönüşüm fikrini doğrudan serginin fiziksel varlığına taşıyor. Altı hafta boyunca gerçekleşen değişimlerle yerleştirme, her aşamada farklı bir yeryüzü hâlini ortaya çıkarıyor. Dünyanın sürekli oluş, çözülme ve yeniden yapılanma hâli, serginin mekânsal yapısında karşılık buluyor.
Sergi ilerledikçe işler, sesler, nesneler ve mekânsal ilişkiler değişiyor. Böylece her ziyaret, aynı serginin farklı bir evresine tanıklık etme imkânı sunuyor. “Anka Kuşu Kalesi”, sergiyi yalnızca belirli bir zaman aralığında deneyimlenen bir mekân olmaktan çıkararak zaman içinde yaşayan ve dönüşen bir organizmaya dönüştürüyor.
“Gaia Scripts” Sergiye Eşlik Ediyor
Christiane Peschek’in sanatsal pratiğini kapsamlı biçimde ele alan “Gaia Scripts” adlı monografik yayın da sergiyle eş zamanlı olarak SANATORIUM ve MOUSSE tarafından yayımlanıyor. Nadine Khalil’in editörlüğünde hazırlanan kitap, Peschek’in çalışmalarının yanı sıra “Anka Kuşu Kalesi” yerleştirmesini de belgeleyerek sanatçının bedensel, teknolojik ve ekolojik sistemler arasındaki ilişkileri araştıran pratiğine geniş bir perspektiften bakıyor.
Yayında Shumon Basar, Kate Brown, Peter Sit ve Marlene Wenger’in katkıları yer alıyor. “Gaia Scripts” için serginin kapanış etkinliği kapsamında SANATORIUM’da özel bir kitap lansmanı da gerçekleştirilecek.
Christiane Peschek Hakkında
Christiane Peschek, yapay bir kalp atışı ile hayatta kalan ve teknolojiyle kurduğu bağı pratiğinin temel unsurlarından biri olarak ele alan çok disiplinli bir sanatçı ve araştırmacıdır. Spekülatif kurgu, kozmoloji ve tekno-şamanizmden beslenen çalışmaları; kimliğin kırılgan hâllerini, bedensel deneyimleri ve yeni duygusal mimarileri araştırır.
Peschek’in pratiğinin merkezinde bedensel, teknolojik ve ekolojik sistemler arasındaki karmaşık ilişkiler yer alır. Resim, sürükleyici enstalasyon, kolektif ritüel ve inziva gibi farklı üretim biçimleri aracılığıyla doğa ve teknoloji arasındaki duygusal karşılıklı bağımlılığı inceler.
Geçicilik, hassasiyet, yorgunluk ve özlem gibi hâlleri çalışmalarında dönüştüren sanatçı, bireysel deneyimlerin kolektif bir rezonansa dönüşebileceği ortamlar yaratır. Projeleri çoğunlukla döngüler hâlinde gelişirken teori, zamanın ruhu, estetik ve kolektiflik birbirine bağlanır; beden hem kırılgan hem de güçlendirilmiş bir konumda ele alınır.
Peschek, Moon Room – House of Contemporary Feeling projesiyle pratiğini deneysel bir stüdyo ortamına taşıyarak duygu, özen ve birlikteliğin yeni biçimlerini araştıran süreçler geliştiriyor.
Sanatçının eserleri Kunsthalle Erfurt, Museum MARTA Herford, Centre Culturel Suisse Paris, NRW Forum Düsseldorf, Benaki Museum Athens ve Kunsthaus Graz gibi önemli uluslararası kurumların koleksiyonlarında yer alıyor. Peschek’in çalışmaları Londra, Dubai, New York, Düsseldorf, Buenos Aires, İstanbul ve Berlin’de sergilendi.
SANATORIUM
Emekyemez Mahallesi, Abdussalah Sokak, No:3, 34421 Beyoğlu
https://artcolumn.com.tr
