İtalya’nın Sicilya adasındaki Messina kentinde bulunan Museo Regionale Accascina’dan, Rönesans sanatının önemli isimlerinden Antonello da Messina’ya ait dört eser çalındı. 15 Ağustos Cumartesi günü Ferragosto kutlamaları sırasında gerçekleşen hırsızlıkta, sanatçının 1473 tarihli Polittico di San Gregorio (San Gregorio Poliptiği) eserinin günümüze ulaşan beş panelinden üçü ile çift taraflı küçük bir tablo müzeden çıkarıldı.

Olay, Messina’nın Assumption Day ve La Vara festivali nedeniyle yoğun bir kalabalığa ev sahipliği yaptığı saatlerde gerçekleşti. Yetkililer, müzenin alarm ve güvenlik sistemlerinin çalışıyor olmasına rağmen hırsızların binaya girerek eserleri kısa sürede çıkarmayı başardığını belirtiyor. Olayla ilgili soruşturmayı İtalya’nın sanat suçları konusunda uzmanlaşmış güvenlik birimleri yürütüyor.

Antonello da Messina’nın Rönesans Başyapıtları Sicilya’daki Müzeden Çalındı

Hırsızlar başlangıçta poliptiğin beş panelinin tamamını müzeden çıkarmış olsa da kaçış sırasında iki paneli geride bıraktı. Böylece bugün itibarıyla poliptiğin üç paneli hâlâ kayıp. Bu durum, eserin zaten parçalı olan tarihine yeni ve son derece ağır bir kırılma ekliyor.

Poliptik, Messina’daki San Gregorio Manastırı için sipariş edilmişti. Manastır 1908 Messina depreminde yıkılmış, eser ise kentin yaşadığı felaketten kurtulan kültürel miras parçalarından biri olmuştu. Sicilya Bölgesi’nin resmi kültür mirası kayıtlarında da Polittico di San Gregorio, Antonello’nun doğduğu kentte kalan tek eseri olarak tanımlanıyor.

Çalınan Eserlerden Biri 2003’te Christie’s Üzerinden Satın Alınmıştı

Hırsızların Aldığı Diğer Eser, Antonello’ya Atfedilen Çift Taraflı Küçük Bir Ahşap Panel. Bir Yüzünde Madonna Ve Çocuk İle Dua Eden Bir Fransisken Keşiş, Diğer Yüzünde ise Pietà sahnesindeki İsa tasvir ediliyor.

Müzenin kayıtlarına göre eser 2003 yılında Antonello’ya atfedilmiş ve aynı yıl Christie’s aracılığıyla Sicilya Bölgesi tarafından Wilhelm Soldan Koleksiyonu’ndan satın alınmıştı. Müze, eserin özel ibadet amacıyla kullanılmış olması gerektiğini belirtiyor.

Antonello Da Messina Neden Bu Kadar Önemli?

Yaklaşık 1430’da Messina’da doğan ve 1479’da hayatını kaybeden Antonello da Messina, İtalyan Rönesansı içinde İtalya ile Kuzey Avrupa resim gelenekleri arasında önemli bir köprü kuran sanatçılardan biri kabul ediliyor.

Sanatçının üretiminde özellikle Flaman resminin etkisi belirgin. Titiz detay anlayışı, ışığın kullanımı ve yağlıboyanın olanaklarını İtalyan Rönesansı’nın mekân ve perspektif araştırmalarıyla birleştirmesi, Antonello’nun sanat tarihindeki özgün konumunu belirliyor. Günümüze yaklaşık 40 kesin eserinin ulaşmış olması ise sanatçının her bir yapıtını son derece nadir ve önemli kılıyor.

Messina Müzesi de koleksiyonundaki Antonello eserlerinin kentin sanat tarihindeki merkezi konumunu özellikle vurguluyor. Polittico di San Gregorio’nun yanı sıra çift taraflı panel ve Caravaggio’nun iki önemli eseri, müzenin uluslararası ölçekte öne çıkan başyapıtları arasında yer alıyor.

İtalya Aylar Önce Başka Bir Antonello Eserini 14,9 Milyon Dolara Aldı

Hırsızlığın zamanlaması da dikkat çekici. İtalya Kültür Bakanlığı, Şubat 2026’da Antonello da Messina’nın nadir eserlerinden Ecce Homo’yu Sotheby’s aracılığıyla 14,9 milyon dolara satın aldı. Eser, satış gerçekleşmeden hemen önce İtalyan devletinin girişimiyle müzayededen çekilmişti.

Çift taraflı küçük panelin bir yüzünde dikenli taç takmış İsa, diğer yüzünde ise çorak bir manzarada Aziz Girolamo tasvir ediliyor. Yaklaşık 40 eseri günümüze ulaşan Antonello’nun bu yapıtının satın alınması, İtalya’nın sanatçının mirasını kamu koleksiyonlarında koruma politikasının önemli adımlarından biri olarak değerlendirilmişti.

“Bu Eserleri Yasal Piyasada Satmak Neredeyse İmkânsız”

Çalınan eserlerin uluslararası sanat piyasasında açık biçimde satılması son derece zor. Eserlerin Antonello da Messina’ya ait olduğu kolaylıkla teşhis edilebildiği ve kamu koleksiyonlarından çalındıkları bilindiği için herhangi bir yasal müzayede veya galeri üzerinden satışa çıkarılmaları neredeyse mümkün değil.

İtalyan yetkililer bu nedenle hırsızlığın organize biçimde gerçekleştirilmiş olabileceği ve eserlerin özel bir sipariş doğrultusunda çalınmış olabileceği ihtimali üzerinde duruyor. Bazı yetkililer, hırsızların müzenin güvenlik düzeni hakkında içeriden bilgi sahibi olmuş olabileceğinden de şüpheleniyor.

Çalınan eserlerin toplam değerinin ilk tahminlerde 70–80 milyon Euro arasında olduğu bildiriliyor. Ancak uzmanların da vurguladığı üzere bu eserlerin gerçek kaybı yalnızca ekonomik değerleri üzerinden ölçülebilecek boyutta değil.

Bir Kentin Hafızasından Koparılan Eserler

Antonello’nun Polittico di San Gregorio’su yalnızca bir Rönesans başyapıtı değil, Messina’nın yüzyıllar boyunca yaşadığı dönüşümlerin de tanığı. Manastırdan müzeye, 1908 depreminden günümüze uzanan tarihiyle eser, kentin felaketlerden sonra koruyabildiği kültürel mirasın sembollerinden biri olarak görülüyor.

Şimdi ise beş yüzyılı aşkın süredir varlığını sürdüren bu mirasın üç paneli ve Antonello’ya ait başka bir eser kayıp. Yetkililerin önceliği, eserlerin Sicilya’dan çıkarılmadan bulunması ve Messina Müzesi’ne geri döndürülmesi.

Sanat tarihinin en az sayıdaki yapıtla günümüze ulaşan büyük ustalarından birinin eserlerinin, doğduğu kentteki müzeden çalınması ise yalnızca Sicilya için değil, dünya kültür mirası açısından da son derece ciddi bir kayıp olarak kayıtlara geçti.

https://artcolumn.com.tr

Art Column